Memoria-gune izendatu berri dute Ezkabako gotorlekua. Ehunka eta milaka preso hartu zituen leku hark zerbait gehiago merezi du urteroko omenaldiak baino. Merezi du han egon zirenen oroimena gordea izan dadin, hitz egiten duten paretak erakutsiak izan daitezen eta han gertatu zena ez dadin ahantz.
Pasa den ostiralean bete zituen kartzela frankistatik alde egin zutenen ihesaldiak 88 urte. Erraz esaten da; egiten zaila dena memorian gordetzea da. Asko egin da azken hamarkadatan herri eragile eta erakundeetatik.
Seguru aski, 1936ko estatu kolpearen eta diktadura frankistaren kontrako memoria orain sartuko da kinka larrian: belaunaldi berriei eta etorkizunean diktaduraren oihartzunak bakarrik iritsi zaizkienei transmititzeko unea da, antifaxismoa eta mundu hobe berri baten aldeko borroka ez daitezen apaingarri huts izan. Faxismoaren kausak eta ondorioak, analisiak eta haren kontrako borrokak ez direlako bakarrik atzoko kontu; etorkizunerako ezinbesteko hazi dira, eta egungo egoera politiko eta sozialak erakusten digu inoiz baino beharrezkoagoa dela memoria eraikitzen jarraitzea.