Mariano Barbaciden ikerketaren inguruko polemika
2025-2026 ikasturtean zientziaren munduan oihartzun handia izan duen albisteetako bat Mariano Barbacid ikertzaile ospetsuaren inguruko polemika izan da. Barbacid minbiziaren ikerketan nazioarteko erreferentea da, eta pankreako minbiziari buruzko bere lanek garrantzi handia izan dute azken hamarkadetan.
Hala ere, bere ikerketa baten inguruan interes-gatazkei buruzko eztabaida sortu zen. Zenbait adituk salatu zuten ikerketaren emaitzak argitaratzerakoan ez zirela behar bezala jakinarazi lotura ekonomiko edo profesional batzuk. Horren ondorioz, aldizkari zientifikoak artikulua berrikusi zuen eta ikerketa-prozesuaren gardentasunari buruzko eztabaida piztu zen.
Kasu honek aukera ematen du zientziaren funtzionamenduari buruz hitz egiteko. Askotan pentsatzen dugu zientzia egia absolutuen bilduma dela, baina benetan etengabeko berrikuspen-prozesu bat da. Akatsak, interes-gatazkak edo interpretazio okerrak ager daitezke, baina komunitate zientifikoak mekanismoak ditu horiek identifikatu eta zuzentzeko.
Hausnarketarako galdera: Zientzialariek ere akatsak egin ditzaketela ikusteak zientzian dugun konfiantza handitzen du ala murrizten du?
Molekula organikoak Marten
Espazio-esplorazioaren arloan, azken ikasturteko aurkikuntzarik interesgarrienetako bat Marten egin da. NASAren Curiosity ibilgailuak molekula organiko konplexuak identifikatu ditu planeta gorriaren lurzoruan.
"Molekula organiko" hitzak askotan biziarekin lotzen ditugu, baina kontuz ibili behar da: aurkikuntza honek ez du esan nahi Marten bizitza aurkitu denik. Molekula organikoak karbonoan oinarritutako konposatu kimikoak dira, eta modu biologikoan zein biologikoa ez den prozesuen bidez sor daitezke.
Hala ere, aurkikuntza oso garrantzitsua da, orain arte aurkitutako konposaturik konplexuenak baitira. Horrek indartzen du duela milaka milioi urte Marte gaur egun baino askoz hezeagoa eta epelagoa izan zitekeelako hipotesia. Baldintza horietan, bizitza garatzeko aukera egon zitekeen.
Albiste honek gizakiak aspaldidanik egin duen galdera bati lotzen zaio: bakarrik al gaude unibertsoan?
Hausnarketarako galdera: Zer izango litzateke aurkikuntza handiagoa: Marten gaur egun bizitza aurkitzea ala iraganean bizitza existitu zela frogatzea?
Homeopatiaren inguruko ebidentzia zientifikoa
Osasunaren arloan, 2026an oihartzun handia izan duen albisteetako bat AEMPSek, Espainiako Medikamentuen eta Osasun Produktuen Agentziak, argitaratutako txostena izan da.
Azterketa zientifiko ugari berrikusi ondoren, agentziak ondorioztatu zuen homeopatiak ez duela frogatutako eraginkortasunik aztertutako gaixotasunetan. Beste modu batera esanda, bere efektuak placeboaren parekoak direla ondorioztatu zuen.
Homeopatia XVIII. mendearen amaieran sortutako terapia alternatiboa da, eta substantzia oso diluituak erabiltzen ditu. Zientzialariek urteak daramatzate haren eraginkortasuna aztertzen, eta gaur egun dagoen ebidentzia zientifikoak ez du erakusten benetako efektu terapeutikorik duenik.
Eztabaida handia sortzen duen gaia da, izan ere, pertsona askok diote homeopatia erabilita hobeto sentitu direla. Hori dela eta, garrantzitsua da placebo efektua zer den azaltzea: paziente batek hobekuntza senti dezake tratamenduan sinesten duelako, nahiz eta tratamenduak berez eragin biologikorik ez izan.
Hausnarketarako galdera: Pertsona batek hobeto sentitzen dela esaten badu, nahikoa al da tratamendu bat baliagarria dela esateko?
Marcos Llorente eta desinformazioaren arriskua
Azken albisteak zientziaren eta sare sozialen arteko harremana du ardatz. 2025 eta 2026 urteetan hainbat polemika piztu dira Marcos Llorente futbolariaren adierazpenengatik. Bere sare sozialetan osasunarekin, eguzkiaren eraginarekin edo ohitura osasungarriekin lotutako mezuak zabaldu ditu, eta horietako batzuk aditu askok oinarri zientifikorik gabekotzat jo dituzte.
Kasu honek agerian utzi du gaur egungo arazo nagusietako bat: desinformazioa. Interneten eta sare sozialetan informazioa inoiz baino azkarrago zabaltzen da, baina ez da beti egiaztatzen.
Gainera, pertsona ospetsuek milioika jarraitzaile dituzte, eta horrek eragin handia ematen die. Horregatik, aditu askok defendatzen dute osasunari edo zientziari buruz hitz egitean erantzukizun berezia izan behar dutela.
Albiste hau aproposa da pentsamendu kritikoaren garrantzia azpimarratzeko. Informazio bat entzutean edo irakurtzean, komeni da galdetzea: nor da iturria? Zer ebidentziatan oinarritzen da? Adostasun zientifikorik ba al dago?
Hausnarketarako galdera: Norengan fidatzen gara gehiago osasunari buruz hitz egiten denean: adituengan ala sare sozialetako pertsona ezagunengan?