PROIEKZIO-GELA

'La Chimera', iragana suntsitu edo berpiztu?

Euskalerria Irratia 2026ko urtarrilaren 8a

Chimera pelikula, batez ere, iraganari buruzko gogoeta bat da: iraganak orainaldian duen pisuari buruzkoa, eta iraganarekin harremanetan jartzeko zailtasunari buruzkoa, hura merkantilizatu gabe. Alice Rohrwacher filmaren zuzendariak horrela azaldu zuen elkarrizketa batean: "Nire herrialdearen iragana modu azal batean loratzen da, edo suntsitzen da. Ez dago erdibiderik". Filma, hain zuzen ere, gurtza hutsaren eta espoliazioaren arteko espazio deseroso horretan mugitzen da.

Istorioaren protagonista Arthur da, Josh O’Connor aktoreak antzeztuta. Italiako Toskanan galdutako ingeles gazte bat da, bere bikotekidearen bila dabilena, Beniamina; desagertua edo agian hilda, baina etengabe agertzen da arkeologoaren ikuskarietan. Tombaroli izeneko talde batekin lan egiten du, hilobi etruskoen lapurrak, aztarna arkeologikoak arpilatzen dituztenak gero merkatuan saltzeko. Arthur bi munduren artean banatuta bizi da: maitasun erromantiko baten oroitzapen idealizatuaren eta bere lanaren errealitate materialaren artean. Filmak errealismo magikoa erabiltzen du, Arthurrek dohain bat baitu hilobi hauek aurkitzeko, beste mundu honekin lotzen duen hari gorri bat.

Tombaroliak ez dira soilik pertsonaia bitxiak, zuzendariaren esperientzian errotutako figura baizik. Bere haurtzaroan Italiako hegoaldean gizon batzuek gauez lurra zulatzen zuten, altxor baten bila, eta gero tabernetan harrotasunez erakusten zituzten aurkitutako objektuak. Pertsona arruntek hilobiak irekitzeko zuten naturaltasuna harrigarria iruditu zitzaion. Filmean, lapurrak pertsona baztertuak bezala agertzen dira, baina heroi folkloriko bihurtzen dira kantu eta ahozko kontakizunen bidez. "Batzuek hilobiak lapurtzen dituzte nekazari pobreen amets kolektibo hori betetzeko, altxor bat aurkitzeko pobreziatik ateratzeko modu gisa. Beste batzuk gizateriari eragiten dion aberastasunaren nahiaren biktima baino ez dira ", dio abeslarietako batek.

Horrela, La Chimerak funtsezko galdera bat planteatzen du: norena da iragana? Denena ala inorena da? Bizidunena ala hildakoena? Kontu hori esplizituki agertzen da Italia deitzen den pertsonaiak Isabella Rossellinik antzeztutako emakumearekin hitz egiten duenean. Abandonatutako tren geltoki batekin egiten dute topo, eta galdetzen dio: geltokia guztiona ala inorena da? Tombarolientzat, hilobietako objektuak merkantziak baino ez dira: lurretik ateratzen diren piezak, zirkuitu kapitalistan berriz sartzeko. Italiak, ordea, esaten die objektu horiek ez daudela gizonen begientzat eginak, arimen begientzat baizik.

Italiak, Carol Duartek interpretatua, beste bide bat irudikatzen du. Filmeko pertsonaiarik metaforikoena da: ama ezkongabea, aristokrata dekadente baten zaintzailea, Italiak ez du iragana bereganatzen gero saltzeko, aldatzeko baizik. Beste emakume batzuekin eta haien alabekin batera, abandonatutako tren geltokia okupatzen du, eta espazioa berpizten du.

Ideia horiekin batera, zuzendariak eszenaratze erabat askea egiten du: formatua aldatzen du etengabe, irudia bizkortzen du... Arthurrek bere ikuskarietako bat duenean eta lurpeko munduarekin konektatzen duenean, kamera alderantzikatu egiten da, bi dimentsioen artean literalki kokatuz: azalera eta lurpea, bizitza eta heriotza.

EUSKALERRIA IRRATIAzale hori:

FM 98.3ko zein euskalerriairratia.eus webguneko edukiak musu truk entzun, irakur eta ikus ditzakezu.

Zuretzako eskari bat dugu: posible baduzu, lagun gaitzazu gero eta eduki gehiago eta hobeak sortzen, Iruñerriko euskaldun ororen eskura jartzeko.

Izan ere, zenbat eta komunitate handiagoa, orduan eta proiektu komunikatibo eraginkorragoa.


Bazkidetu zaitez!