Herri baten kartzelen egoera estuki lotuta dago herri horren justiziaren mailarekin. Hau da nolako JUSTIZIA halako KARTZELAK. Aspaldidanik entzuten diogu Unai Aranzadi kazetari freelance-ari Honduras dela Amerikako herririk txiroenetarikoa eta, agian, munduko bortitzena, eta ez da kasualitatea elementu biak batera joatea: pobrezia eta bortizkeria.
Hondurasen dagoen JUSTIZIA maila ezin txarragoa da eta halakoxea da ere bertako kartzelen egoera. Horrek ekarri du atzo jakin genuen trajedia: 377 hildako Comayaguako kartzelan. Inolako zerikusirik, esaterako, Suediako Högsbo kartzelarekin, Goteborg herrian dagoena: 100 pertsona daude lanean 210 presoentzako kartzelan.
Porzierto, eta hori da gaurko ekarri dudan argazkia: Comayaguako kartzelako atean esaldi hau irakur daiteke: "PENITENCIARIA NACIONAL COMAYAGUA. HAGASE JUSTICIA AUNQUE EL MUNDO PEREZCA”. Eta “aunque el mundo perezca” sarkasmoa ematen du, zeren gaur beste esaldi hau izango bailitzake egokiagoa: “Peniteciaria Nacional Comayagua, aplíqueseles la justicia, aunque todos perezcan”.
Halako lemak irakurrita burura dator lelo historiko hura, mila aldiz ikusi izanagatik hotzikara eragin zidana Auschwitz-eko sarrerako atearen gainean ikusi nuenean: “Arbeit macht Frei”, hau da, “lanak aske egingo zaituzte”.
Aske, bai, hildakoan askatu egiten garela uste ei dute erlijio askotxok. Hori da kartzelak eman dezakeen askatasuna: hil ondorengoa. Comayaguako preso asko libre dira dagoeneko, kartzelatik ateratzea lortu dutelako. Hori bai, plastikozko boltsa baten barruan.